Ho‘okulāiwi ma ka ‘Aha ‘Ōlelo

E nā hoa makamaka o ka ua e pakī mau ana i nā kaupoku hale o Honolulu nei, 'o Kauakūkalahale, aloha mai nō kākou. Eia mai ko 'oukou wahi mea kākau ke hāpai hou mai nei i ia kumuhana i puka mai ma ka lā 2 o kēlā mahina aku nei, 'o ia ho'i 'o Ho'okulāiwi: 'Aha Ho'ona'auao 'Ōiwi. He 'aha kēia i ho'okumu 'ia ma muli o ka nē hone 'ana mai o ka leo Kaiāulu i pa'ē maila a i launa maika'i mai ho'i me ka pana o ka ua Tuahine e kani hoene mau nei i ke kula o Mānoa. He nahenahe mai ho'i kau!

I ho'okumu 'ia aku nei 'o Ho'okulāiwi i mea e ho'okō 'ia ai ke noi a ua leo lā o ke Kaiāulu e ho'oikaika i ke 'ano o ka ho'ona'auao 'ia 'ana o nā keiki o ia mau kaha. Ua 'ike 'ia ke kūlana kūpiliki'i o ua po'e keiki lā. Ua helu papa 'ia nā pilikia ma loko o nā 'ano hō'ike like 'ole e pili ana i ko lākou lā nohona. 'A'ole nō paha he mea kūpono ka helu hou 'ana i ia mau pilikia ma 'ane'i. I loko o kēlā mau makahiki he nui i ka'ahope aku nei, ua 'ikea ka nui lehulehu o nā polokalamu i ho'okumu 'ia me ka mana'o kāko'o i ia kaiāulu. I kēia mau lā na'e a kākou e 'ike nei, 'o ia mau kūlana kūpiliki'i nō. He minamina mai ho'i kau!

A he aha lā ho'i ka mea i hā'ule pahū ai ua mau polokalamu lā? Ho'okahi wale nō kumu nui a'u e mana'o nei i 'ike 'oukou. 'O ia ho'i, 'a'ohe lohe 'ia ka leo o ke kaiāulu. He pono hana wale aku nō kā ka po'e kūwaho me ka mana'o 'o lākou lā wale nō kai 'ike i ka ha'ina e pono ai. 'A'ohe wahi kūkākūkā a 'a'ohe wahi nānā ho'i i ka 'i'ini o ke kaiāulu! Wahi a ko kākou po'e kūpuna, "Hili hewa kahi mana'o ke 'ole ke kūkākūkā." A na wai lā ho'i ka 'ole o ke akamai? He 'ike ia i ho'oili 'ia mai ma luna o kākou a pau. Na ka hūpō wale nō ka hō'ole aku i ka 'ōlelo a'oa'o a nā kūpuna. He hoa like nō ho'i ia no Wa'awa'a Iki Na'aupō. He hūpō mai ho'i kau!

I aha auane'i kā kākou mea e hana ai no ka pono o ia kaiāulu? Na ka po'e o ke kaiāulu ia e hō'ike mai iā kākou. Pēlā wale nō e holopono ai nā papahana ho'ona'auao a pau e lawelawe 'ia ma laila. Ma muli o ke kūkākūkā 'ana me kahi po'e luna o ia kaiāulu e la'a 'o Myron Brumaghim, Kamaki Kanahele, Aunty Aggie Cope, Mike Kahikina, a me nā luna o nā 'aha 'āina ho'opulapula, kupu maila ka mana'o e kākau i pila ma ka 'aha'ōlelo no ka ho'okumu 'ana iā Ho'okulāiwi ma ke 'ano he kikowaena no ke Kulanui. No ka 'ike 'ia o ka maika'i o kēia mana'o, ua pau pū mai kekahi mau maka hanohano i ke kāko'o mai, 'o ia ho'i 'o Oswald Stender, Pat Hamamoto, a me David McClain. He mahalo mai ho'i kau!

Ho‘okuläiwi ma ka ‘Aha ‘Ölelo

E nä hoa makamaka o ka ua e pakï mau ana i nä kaupoku hale o Honolulu nei, 'o Kauakükalahale, aloha mai nö käkou. Eia mai ko 'oukou wahi mea käkau ke häpai hou mai nei i ia kumuhana i puka mai ma ka lä 2 o këlä mahina aku nei, 'o ia ho'i 'o Ho'okuläiwi: 'Aha Ho'ona'auao 'Öiwi. He 'aha këia i ho'okumu 'ia ma muli o ka në hone 'ana mai o ka leo Kaiäulu i pa'ë maila a i launa maika'i mai ho'i me ka pana o ka ua Tuahine e kani hoene mau nei i ke kula o Mänoa. He nahenahe mai ho'i kau!

I ho'okumu 'ia aku nei 'o Ho'okuläiwi i mea e ho'okö 'ia ai ke noi a ua leo lä o ke Kaiäulu e ho'oikaika i ke 'ano o ka ho'ona'auao 'ia 'ana o nä keiki o ia mau kaha. Ua 'ike 'ia ke külana küpiliki'i o ua po'e keiki lä. Ua helu papa 'ia nä pilikia ma loko o nä 'ano hö'ike like 'ole e pili ana i ko läkou lä nohona. 'A'ole nö paha he mea küpono ka helu hou 'ana i ia mau pilikia ma 'ane'i. I loko o këlä mau makahiki he nui i ka'ahope aku nei, ua 'ikea ka nui lehulehu o nä polokalamu i ho'okumu 'ia me ka mana'o käko'o i ia kaiäulu. I këia mau lä na'e a käkou e 'ike nei, 'o ia mau külana küpiliki'i nö. He minamina mai ho'i kau!

A he aha lä ho'i ka mea i hä'ule pahü ai ua mau polokalamu lä? Ho'okahi wale nö kumu nui a'u e mana'o nei i 'ike 'oukou. 'O ia ho'i, 'a'ohe lohe 'ia ka leo o ke kaiäulu. He pono hana wale aku nö kä ka po'e küwaho me ka mana'o 'o läkou lä wale nö kai 'ike i ka ha'ina e pono ai. 'A'ohe wahi kükäkükä a 'a'ohe wahi nänä ho'i i ka 'i'ini o ke kaiäulu! Wahi a ko käkou po'e küpuna, "Hili hewa kahi mana'o ke 'ole ke kükäkükä." A na wai lä ho'i ka 'ole o ke akamai? He 'ike ia i ho'oili 'ia mai ma luna o käkou a pau. Na ka hüpö wale nö ka hö'ole aku i ka 'ölelo a'oa'o a nä küpuna. He hoa like nö ho'i ia no Wa'awa'a Iki Na'aupö. He hüpö mai ho'i kau!

I aha auane'i kä käkou mea e hana ai no ka pono o ia kaiäulu? Na ka po'e o ke kaiäulu ia e hö'ike mai iä käkou. Pëlä wale nö e holopono ai nä papahana ho'ona'auao a pau e lawelawe 'ia ma laila. Ma muli o ke kükäkükä 'ana me kahi po'e luna o ia kaiäulu e la'a 'o Myron Brumaghim, Kamaki Kanahele, Aunty Aggie Cope, Mike Kahikina, a me nä luna o nä 'aha 'äina ho'opulapula, kupu maila ka mana'o e käkau i pila ma ka 'aha'ölelo no ka ho'okumu 'ana iä Ho'okuläiwi ma ke 'ano he kikowaena no ke Kulanui. No ka 'ike 'ia o ka maika'i o këia mana'o, ua pau pü mai kekahi mau maka hanohano i ke käko'o mai, 'o ia ho'i 'o Oswald Stender, Pat Hamamoto, a me David McClain. He mahalo mai ho'i kau!