Kaka'a ka Pōhaku, Uliuli ka Lā'au
Synopsis: This is a little story that recounts some of the escapades of the carefree days of my youth.
Aloha nō nā lā u'i, ua hala. 'O ko'u wā e kamali'i ana, he wā nui ia o ka le'ale'a. He wā nō ho'i ia no mākou kamali'i e pā'ani ai a e holoholo ai a pō ke ao. 'A'ohe a mākou ha'awina e hana ai, a 'a'ohe a mākou mea e hopohopo ai. Aloha nō ia mau lā.
He mea ma'a mau iā mākou kamali'i o ke kaiāulu ke komo 'ana i loko o ka ulu kiawe e pā'ani pū ai, 'o mākou wale nō. 'A'ohe makua nāna mākou e nānā mai, a no ka mea, 'a'ohe wahi mea e hopohopo ai.
Ho'okahi wale nō o mākou kuleana, 'o ia ka ho'olohe 'ana i ka leo kāhea o nā mākua i ka wā o ka pā'ina awakea. I loa nō a lohe 'ia ua leo lā, 'o ko mākou ho'i koke aku nō ia i ka hale. Na ka hūpō wale nō ka ho'okuli i ia leo, a 'o kona noho pa'a ma ka hale a pō ia lā, 'o ia ka hopena o ia 'ano hana.
Ho'okahi lā, e pā'ani ana mākou ma kahi o ka hale o ke kanaka hana lānahu. He kanaka noho mehameha ia. 'A'ohe maopopo ka inoa a he ho'opāha'oha'o nō ho'i ke 'ano. 'A'ohe nnae mākou i nānā. Ua kupu maila ka mana'o e ānehe aku i ka palena o kona pā hale, kahi e hālōo ai i kāna mau hana āiwaiwa.
Pe'e ihola mākou ma hope o nā kumu kiawe e ka'apuni ana i ka pā hale. 'O ka nui o ka maka'u o loa'a pono aku mākou i ua kanaka lānahu lā, 'a'ohe wahi kani leo a puka iki mai loko aku o ko mākou waha. Inā nō e loa'a, e puhi 'ia nō paha mākou i ke ahi. Pēia nō ko mākou mana'o.
'O ia noho mū nō ia ma laila a pu'u ki'o ihola 'o Lopaka, kekahi o nā kamali'i. Hāwanawana maila 'o ia no kona pilikia a me kona mana'o e ho'i i ka hale e ho'opau pilikia ai. Hō'ole akula mākou i ia mana'o ona me ka 'ōlelo aku ho'i e noho pa'a a ho'i aku kahi kanaka lānahu ma kēlā 'ao'ao aku o kona hale.
Iā mākou e hāwanawana ana, pa'ē maila ke kani kapalulu o ko ia ala ka'a jeep. I ia manawa nō, holo pololei maila kahi ka'a jeep i o mākou lā me ke kuehu 'ia o ka lepo e puāhiohio mai ana ma hope mai.
Auē nō ho'i ē! Ua 'ike 'ia mai paha mākou e ke kanaka lānahu! Eia a'e ho'i ke holo mai nei no ka hopu 'ana iā mākou. Pau mākou kamali'i i ka ho'opuka like aku i ka leo 'alalī, "Aīīīī! Pau kākou i ke ahi!" Eia na'e ka mea 'āpiki. 'O ka nui o ke kani kapalulu o ke ka'a jeep, 'a'ohe wahi leo a lohe 'ia. Kā'alo akula ua ka'a nei i mua o mākou a 'o kona holo loa akula nō ia i ke ala e puka aku ai ma waho o ka ulu kiawe. 'A'ohe kā 'o ia ala i 'ike mai iā mākou!
Iā ia nō a hala, maha a'ela ka na'au a nā ihola nō ho' ka maka'u o kamali'i, koe wale nō 'o Lopaka. Ua hele nō a kaumaha lua 'o hope, a 'a'ole lawa ka manawa e ho'i aku ai i ka hale.
Hō'ā'ā a'ela kona mau maka i 'ō a i 'ane'i i wahi e 'ōku'u ai me ka 'ike 'ole ia mai, a no ka loa'a 'ole mai, wehe koke ihola nō 'o ia i kona lole wāwae me ka 'ōku'u pū 'ana iho. 'O kona ho'omaka ihola nō ia e ki'o i mua pono o mākou!
This column is coordinated by the Hawaiian Language Department at the University of Hawai'i at Mānoa.
E ho'ouna 'ia mai nä leka iä mäua, 'o ia ho'i 'o Laiana Wong a me Kekeha Solis ma ka pahu leka uila ma lalo nei:
a i 'ole ia, ma ke kelepona:
» 956-2627 (Laiana)
» 956-2624 (Kekeha)
BACK TO TOP
Kaka'a ka Pöhaku, Uliuli ka Lä'au
Synopsis: This is a little story that recounts some of the escapades of the carefree days of my youth.
Aloha nö nä lä u'i, ua hala. 'O ko'u wä e kamali'i ana, he wä nui ia o ka le'ale'a. He wä nö ho'i ia no mäkou kamali'i e pä'ani ai a e holoholo ai a pö ke ao. 'A'ohe a mäkou ha'awina e hana ai, a 'a'ohe a mäkou mea e hopohopo ai. Aloha nö ia mau lä.
He mea ma'a mau iä mäkou kamali'i o ke kaiäulu ke komo 'ana i loko o ka ulu kiawe e pä'ani pü ai, 'o mäkou wale nö. 'A'ohe makua näna mäkou e nänä mai, a no ka mea, 'a'ohe wahi mea e hopohopo ai.
Ho'okahi wale nö o mäkou kuleana, 'o ia ka ho'olohe 'ana i ka leo kähea o nä mäkua i ka wä o ka pä'ina awakea. I loa nö a lohe 'ia ua leo lä, 'o ko mäkou ho'i koke aku nö ia i ka hale. Na ka hüpö wale nö ka ho'okuli i ia leo, a 'o kona noho pa'a ma ka hale a pö ia lä, 'o ia ka hopena o ia 'ano hana.
Ho'okahi lä, e pä'ani ana mäkou ma kahi o ka hale o ke kanaka hana länahu. He kanaka noho mehameha ia. 'A'ohe maopopo ka inoa a he ho'opäha'oha'o nö ho'i ke 'ano. 'A'ohe nnae mäkou i nänä. Ua kupu maila ka mana'o e änehe aku i ka palena o kona pä hale, kahi e hälöo ai i käna mau hana äiwaiwa.
Pe'e ihola mäkou ma hope o nä kumu kiawe e ka'apuni ana i ka pä hale. 'O ka nui o ka maka'u o loa'a pono aku mäkou i ua kanaka länahu lä, 'a'ohe wahi kani leo a puka iki mai loko aku o ko mäkou waha. Inä nö e loa'a, e puhi 'ia nö paha mäkou i ke ahi. Pëia nö ko mäkou mana'o.
'O ia noho mü nö ia ma laila a pu'u ki'o ihola 'o Lopaka, kekahi o nä kamali'i. Häwanawana maila 'o ia no kona pilikia a me kona mana'o e ho'i i ka hale e ho'opau pilikia ai. Hö'ole akula mäkou i ia mana'o ona me ka 'ölelo aku ho'i e noho pa'a a ho'i aku kahi kanaka länahu ma këlä 'ao'ao aku o kona hale.
Iä mäkou e häwanawana ana, pa'ë maila ke kani kapalulu o ko ia ala ka'a jeep. I ia manawa nö, holo pololei maila kahi ka'a jeep i o mäkou lä me ke kuehu 'ia o ka lepo e puähiohio mai ana ma hope mai.
Auë nö ho'i ë! Ua 'ike 'ia mai paha mäkou e ke kanaka länahu! Eia a'e ho'i ke holo mai nei no ka hopu 'ana iä mäkou. Pau mäkou kamali'i i ka ho'opuka like aku i ka leo 'alalï, "Aïïïï! Pau käkou i ke ahi!" Eia na'e ka mea 'äpiki. 'O ka nui o ke kani kapalulu o ke ka'a jeep, 'a'ohe wahi leo a lohe 'ia. Kä'alo akula ua ka'a nei i mua o mäkou a 'o kona holo loa akula nö ia i ke ala e puka aku ai ma waho o ka ulu kiawe. 'A'ohe kä 'o ia ala i 'ike mai iä mäkou!
Iä ia nö a hala, maha a'ela ka na'au a nä ihola nö ho' ka maka'u o kamali'i, koe wale nö 'o Lopaka. Ua hele nö a kaumaha lua 'o hope, a 'a'ole lawa ka manawa e ho'i aku ai i ka hale.
Hö'ä'ä a'ela kona mau maka i 'ö a i 'ane'i i wahi e 'öku'u ai me ka 'ike 'ole ia mai, a no ka loa'a 'ole mai, wehe koke ihola nö 'o ia i kona lole wäwae me ka 'öku'u pü 'ana iho. 'O kona ho'omaka ihola nö ia e ki'o i mua pono o mäkou!
This column is coordinated by the Hawaiian Language Department at the University of Hawai'i at Mānoa.
E ho'ouna 'ia mai nā leka iā māua, 'o ia ho'i 'o Laiana Wong a me Kekeha Solis ma ka pahu leka uila ma lalo nei:
a i 'ole ia, ma ke kelepona:
» 956-2627 (Laiana)
» 956-2624 (Kekeha)
Note: Because most Web browsers are unable to display the kahako (horizontal line, or macron) used to add emphasis to a vowel in written Hawaiian, we have substituted the corresponding vowel with an umlaut (two dots, or dieresis). To view this text as it was meant to be read, you must have a Hawaiian-language font installed on your computer. You can obtain free versions of these fonts from the University of Hawaii-Hilo's Web site, http://www.olelo.hawaii.edu/eng/resources/fonts.html
Some newer Web browsers, (such as Netscape 7 and Internet Explorer 6 on certain operating systems) can display kahako without a Hawaiian-language font, using a specialized coding system called Unicode. To jump to a Unicode version of this column, click here.
|